Advocate's Views

PANGANDOY PARA SA TIUNAY NGA NASUDNONG KAUSABAN

Sama sa usa ka salida kun kini magbalik-balik, dili gayud kita ganahan ug tan-aw kay susama sa usa ka sud-an nga gibalik-balik nato ug kaon, kini hastang sumoha biya kaayo.

Ang politikanhong kasinatian sa atong nasud ug sa mga katawhan niini, balik-balik lang biya gayud sulod sa dugay na kaayo nga panahon, kini mga sobra na sa kapin sa usa ka gatos na ka tuig ug gapadayon lang gihapon hangtod karon.

Unta mkahukom na kita sa pagkasumo na biya kaayo, undangon na unta kini kay nanginahanglan na kita ug kabag-uhan.

Makahinumdum ako sa gihisgutang kasaysayan sa atong mga magtutudlo sa dihang gatungha pa kita, nga ang pagka-pildi ni Bonifacio didto sa Tejeros batok kang Aguinaldo mao ang dili mahikalimtan nga tikas sa pagpili sa mga pangulo aron lang makalingkod sa pwesto sa kagahuman. Hangtod karon, mao lang gihapon ang atong nahiaguman gikan sa dakong tanghaga, kung tanghaga pa man kini karon, kun si Arroyo ba o si Fernando Poe ang nakadaug sa piniliay niadtong tuig 2004.

Kung sa Mindanao, abante na kaayo sa tinonto sa pagboto kay sa wa pa gani ang adlaw sa piniliay, humana man ug pili ang mga abatonong katawhan. Pero sa panahon biya pod sa pagpili ni Elpidio Quirino sa unang panahon, ang kalanggaman ug mga putyukan sa kalasangan namotar biya para sa iyang kadaugan. Makauulaw nga mga panghitabo para sa atong nasud.

Unsay bag-o niining tanan ug kun nganong kitang mga Pilipinhon niagwanta man sa pagtilaw niining gabalik-balik nga tikas sa atong mga demokratikanhong katungod . Giganahan pa ba kita mao nga wala pa kita sumhi? Ug tungod kay wala pa kita sumhi, haruhay ba ang tawag sa atong pamuyo karon ug nalipay ba kita nga sa tibuuk kalibutan kita ang nasud nga dunay pinaka-tulisan nga gobyerno. Nalipay ba kita niini?

Hangtod kanus-a mahuman ang atong kalipay sa pamaaging tikas sa atong sistema sa pangagamhanan?

Taman lang ba kaha kita sa mga pangandoy para sa usa ka nasudnong kausaban. Ako katulo na ako napildo sa piniliay, dili nako mabasol ang akong kaugalingon, ang mga botante ug mga nandaug nga mga kandidato. Dili pod ko moingon nga ang atong sistema daot kaayo para ako ipadaug. Sa bisan asa nga lugar sa atong nasud, gahisgut biya ang tanan sa lantarang tikas diha sa piniliay, usa ka pagtamay sa kabililhon sa atong Demokrasya.

Bisan hilasan kamo, nangandoy pa ako nga may mahitabo pang maayo sa Pilipinas. Kining akong pagsulat lang daan matag gabii nga ginahinan ko sa akong bililhong panahon, ug gani karon may binisaya na aron masabtan gayud sa tanan, usa ka pahinungod nako para sa nasud. Pagpadayag sa akong gamitoy nga kasayuran ug mga huna-huna ug nangag-ambit sa ubang mga huna-huna, labi na kanimo, kun ikaw uyon ba o sukwahi ikaw sa akong gituhuan.

Ayaw lang kaguul kay gato-o ako sa panultihon nga ‘wa man ako maka-angay sa imong mga huna-huna, apan pagakamatyan ko ang imong tawhanong katungod sa pagpadayag sa imong mga huna-huna.’

Ang susama nga kinaiyang ingon ini sa pagbinayloay ug mga huna-huna sa way tumong nga kasuko ug pagmahay, ato untang timan-an, nga maoy kinabuhi sa atong bilihong kagawasan. Kun lig-on ang atong kagawasan, ligdong usab ang mga pangulo nga mangagamhanan nato ug basin puhon pilay palad, matuman ang atong pangandoy sa usa ka nasudnong kabaghuan.